Situatie
Klaar zijn voor AI betekent klaar zijn met je kennis
De druk om AI te gebruiken komt vaak eerder dan de zekerheid dat de onderliggende kennis dat aankan. Dat hoeft geen reden te zijn om te wachten, wel om verstandig te kiezen waar je begint.
01Het beslismoment
Wachten op perfecte kennis is geen optie, blind starten ook niet
Veel organisaties komen bij AI-invoering terecht in een van twee uitersten. Het eerste is wachten tot de kennisbasis 'op orde' is, wat in de praktijk nooit gebeurt omdat kennis altijd gedeeltelijk verouderd, onvolledig of betwist is. Het tweede is een taalmodel loslaten op alle beschikbare documenten, in de hoop dat volume kwaliteit compenseert.
Beide leiden tot hetzelfde soort teleurstelling, alleen op een ander moment. Wie wacht, mist de aansluiting terwijl concurrenten al ervaring opbouwen. Wie blind start, ontdekt na de eerste onjuiste antwoorden dat het probleem niet het model was, maar de basis waarop het redeneerde.
De realistische route zit ertussenin: starten op de plekken waar de kennis al betrouwbaar genoeg is om te dragen, en dat gebied gestaag uitbreiden terwijl elders de kennis alsnog wordt gevalideerd.
02De volgorde die wel werkt
Van beperkt en betrouwbaar naar breed en gevalideerd
Afbakenen
Bepaal een beperkt domein waarin de bronkennis al relatief stabiel en weinig omstreden is, bijvoorbeeld een goed gedocumenteerde procedure.Valideren van dat domein
Laat een bevoegd persoon expliciet bevestigen dat de kennis in dit domein actueel is, vóór het model die kennis gebruikt.Inzetten met zichtbare grenzen
Laat het systeem binnen dit domein antwoorden, met duidelijke aanduiding van wat wel en niet gedekt is.Uitbreiden op basis van ervaring
Voeg pas een volgend domein toe zodra de validatiecapaciteit dat aankan, niet zodra de techniek het toelaat.
03Waar bewust niet starten
Domeinen om (nog) te vermijden
- Meerdere versies van dezelfde procedure circuleren zonder aangewezen eigenaar
- Het model kiest onbedoeld een versie zonder dat iemand dat heeft besloten
- De kennis is recent grondig gewijzigd en nog niet in de praktijk getoetst
- Antwoorden lijken gezaghebbend terwijl de onderliggende wijziging nog onzeker is
- Vakinhoudelijk oordeel is bepalend en foutmarges zijn klein
- Het risico van een overtuigend maar onjuist antwoord weegt zwaarder dan het gemak
04Zichtbaar voor gebruikers
Wat mensen aan het systeem moeten kunnen aflezen
Herkomst van het antwoord
Welk document of welke bron eraan ten grondslag ligt, niet alleen de conclusie.
Validatiestatus
Of de onderliggende kennis is bevestigd door een bevoegd persoon of nog als voorlopig geldt.
Datum van laatste bevestiging
Zodat gebruikers zelf kunnen inschatten hoe vers de onderliggende kennis is.
05Waar dit op aansluit
De kennisbasis als voorwaarde, niet als bijzaak
Een Knowledge Operating System keert de gangbare volgorde om: niet eerst een taalmodel op alle documenten loslaten en achteraf de fouten opsporen, maar vooraf vaststellen welke kennis al gevalideerd is en die grens aan het model doorgeven.
06Rollen
Wie beslist wat tijdens de invoering
- Proceseigenaar per domein
- Bepaalt of de kennis in zijn domein al rijp genoeg is om als basis voor AI te dienen.
- IT of AI-verantwoordelijke
- Zorgt dat validatiestatus technisch zichtbaar wordt gemaakt bij elk antwoord, niet los ervan.
- Directie of kwaliteitsverantwoordelijke
- Beslist over het tempo van uitbreiding op basis van beschikbare validatiecapaciteit.
Start gratis met KOS.
Bouw uw eerste kennisdomein op en doorloop de volledige kenniscyclus.
Alle onderwerpen in het kennisoverzicht.
Elk thema staat op zichzelf: het probleem, de sector of het moment waarop kennis wordt vastgesteld.