Situatie
Inwerken kost lang omdat de kennis niet klaarligt
Een nieuwe medewerker leert het vak meestal doordat een collega tijd vrijmaakt om het uit te leggen. Dat werkt, tot die collega het druk heeft, met verlof is, of vertrekt. De vraag is welk deel van het inwerken die afhankelijkheid niet meer nodig heeft.
01Het patroon
Onboarding die stopt bij de goodwill van vandaag
In veel organisaties bestaat onboarding uit een introductiedag, een systeemaccount en een collega die bereid is vragen te beantwoorden. Dat laatste onderdeel is vaak het belangrijkste en tegelijk het minst geborgde: het hangt af van wie er toevallig naast de nieuwe medewerker zit, hoeveel tijd die persoon heeft, en of die persoon zelf goed kan uitleggen wat hij of zij intuïtief doet.
Wanneer die collega een drukke periode heeft, ziek is of het team verlaat, valt de onboarding stil op precies de onderdelen die niet in een handboek staan. Dat is niet per se een teken dat er te weinig is vastgelegd; het is een teken dat er geen onderscheid wordt gemaakt tussen wat structureel expliciet moet zijn en wat terecht via mensen loopt.
02Twee soorten kennis
Inwerkkennis versus institutionele kennis
- Inwerkkennis
- Praktische vaardigheden en gewenning die iemand opbouwt door te doen, zoals routine en tempo in een taak.
- Institutionele kennis
- Vastgestelde werkwijzen, uitzonderingen en beslisregels die de organisatie als geldend beschouwt, ongeacht wie ze uitlegt.
- Sociale kennis
- Wie je voor wat aanspreekt, hoe het team onderling communiceert.
- Uitzonderingsregels
- Wanneer van de standaardprocedure mag worden afgeweken en onder welke voorwaarden.
03Waar het misgaat
Wanneer institutionele kennis via goodwill loopt
Het risico ontstaat wanneer beslisregels die eigenlijk voor iedereen hetzelfde zouden moeten gelden, per collega anders worden uitgelegd. De ene begeleider vertelt de nieuwe medewerker dat een uitzondering altijd moet worden gemeld, de andere vertelt dat het meestal niet nodig is. Beide varianten zijn misschien ooit ergens vandaan gekomen, maar zonder een vastgestelde, toegankelijke bron wordt de nieuwe medewerker afhankelijk van wie toevallig heeft ingewerkt.
Dat is een ander probleem dan trage onboarding: het is een sluipend verschil in werkwijze tussen medewerkers die allemaal denken dat ze de regel goed hebben geleerd. Pas bij een incident, een audit of een klacht wordt zichtbaar dat er nooit één geldende versie is geweest.
04Wat expliciet, wat niet
Verdeling tussen vastleggen en begeleiden
Hoort expliciet vastgelegd
- Beslisregels en uitzonderingen die voor iedereen gelijk moeten gelden
- Verplichte controlemomenten en wie daarvoor bevoegd is
- Kennis die anders alleen via één specifieke collega beschikbaar is
Hoort bij begeleiding en oefening
- Handigheid en tempo in een routinetaak
- Sociale gewoontes binnen het team
- Persoonlijke werkstijl van een begeleider, mits deze niet in strijd is met de vastgestelde werkwijze
05In de praktijk
Vragen die bij dit onderscheid opkomen
- Is dit niet gewoon een uitgebreider handboek?
- Nee: het gaat om het aanwijzen van een bron die geldt als de institutionele versie, met een status, niet om het volschrijven van meer documenten.
- Wie bepaalt wat institutioneel is?
- De vakinhoudelijk verantwoordelijke beslist welke regel geldend is; de rol van een kennissysteem is die keuze zichtbaar en vindbaar te maken voor wie inwerkt.
- Wat als begeleiders het onderling oneens zijn?
- Dat verschil is precies het signaal dat een regel institutioneel gemaakt moet worden in plaats van overgelaten aan individuele uitleg.
06Effect op de organisatie
Onboarding als signaal van bredere kennisborging
Een onboarding die dit onderscheid maakt, is meteen een test voor de rest van de organisatie: als een nieuwe medewerker vijf verschillende antwoorden krijgt op dezelfde vraag, dan bestaat dat verschil ook al voor ervaren medewerkers, alleen valt het daar minder op. Onboarding werkt dan als vroege waarschuwing voor plekken waar kennis nooit institutioneel is vastgesteld.
Dit is geen pleidooi om alle begeleiding te vervangen door documentatie. Het is een pleidooi om de kennis die niet van persoon mag afhangen, ook niet van een persoon te laten afhangen, zodat begeleiding overblijft voor wat begeleiding het beste kan: iemand op weg helpen in het vak, niet de organisatie uitleggen aan zichzelf.
Start gratis met KOS.
Bouw uw eerste kennisdomein op en doorloop de volledige kenniscyclus.
Alle onderwerpen in het kennisoverzicht.
Elk thema staat op zichzelf: het probleem, de sector of het moment waarop kennis wordt vastgesteld.