Bij krimp vertrekt zelden alleen wie op de lijst staat

Bij reorganisaties wordt kennisverlies vaak vertaald als 'we verliezen ervaren mensen', wat op zichzelf klopt maar niet het hele beeld geeft. Een functie die verdwijnt, neemt soms ook de enige plek mee waar bepaalde informatie samenkwam. Iemand die tussen twee afdelingen schakelde, hield daarmee onbedoeld een verband in stand dat verder nergens is vastgelegd.

Ook een overlegvorm die wordt afgeschaft omdat hij inefficiënt oogt, kan de plek zijn geweest waar afwijkingen, twijfels en uitzonderingen werden besproken voordat ze een probleem werden. Het is niet altijd de persoon die onmisbaar was, maar de structuur waarin die persoon functioneerde.

Dit onderscheid is belangrijk omdat het de blik verbreedt: het gaat niet alleen om welke individuen te behouden of zorgvuldig te laten uitstromen, maar om welke functies en overlegmomenten, als ze verdwijnen, een kennisverbinding wegnemen die niemand anders vervult.

Een reorganisatie heeft vaak een eigen, soms onvermijdelijk tempo, ingegeven door financiële realiteit of externe druk. Het is niet realistisch, en niet nodig, om kennisborging als voorwaarde te stellen aan elke stap in dat proces. Wel is het mogelijk om de kennisinventarisatie parallel te laten lopen aan de besluitvorming, zodat de uitkomst het besluit informeert zonder het te vertragen.

Dit vraagt om een bewuste, beperkte inspanning: niet alles vastleggen, maar gericht de kennisknooppunten identificeren die met een voorgenomen wijziging zouden verdwijnen. Die informatie kan vervolgens meewegen in hoe een overgang wordt vormgegeven, bijvoorbeeld door een overdrachtsperiode in te bouwen voor specifieke rollen, zonder de reorganisatie als geheel te vertragen.